REDDIT

Neden Bazı Ülkeler Zengin, Bazı Ülkeler Fakirdir?
June 15, 2017
Mapchart.net
July 3, 2017

Merhaba İnternet!

 

Aaaah Reddit!

 

Bu yazımda İnternet’teki tartışmasız favori ortamım olan Reddit’ten bahsedeceğim.

Reddit hakkında hiçbir bilgin yoksa ya da çok az bilgin varsa bu yazı tam sana göre. Yazının sonunda kış uykusundan uyanmış gibi hissedeceksin.

Eğer zaten Reddit kullanıcısıysan yazının Reddit ana sayfa, Subreddit nedir gibi bölümleri sana sıkıcı gelebilir; istersen o bölümleri atlayabilirsin.

Şimdi neden Reddit favori İnternet ortamım kısaca anlatmaya çalışayım, peşinden Reddit nedir ona bakalım.

 

Hani çoğu başarılı fikir, basit bir olgunun akıllıca işlenmesinden doğar ya… Mesela Facebook. İlk çıktığı senelerde Facebook’u diğer arkadaşlık sitelerinden ayıran özellik bu basit olguya yaklaşış tarzıydı. Diğer siteler bol reklamlarla ya da paralı üyelik seçenekleriyle birden köşeyi dönmeye çalışırken, Facebook olaya daha derinden ve psikolojik yaklaşıp insanın merak duygusuna odaklandı.

Fikir çok basit:

1- İnsanların hayatlarında olup bitenleri en basit ve en hızlı şekilde paylaşabilecekleri bir ortam yarat;

2- Bu ortamı reklam almayarak ve bedava üyelik sağlayarak destekle;

3- Sonuç: Her sene katlanarak artan kullanıcı sayısı.

 

Fakat, Facebook’un ne kadar (kötü anlamda) değiştiğini ilk çıktığı seneleri hatırlayanlar bilirler.

Facebook ilk çıktığında bir karizması vardı. Çünkü gerçekten kullanıcılarına birbirleriyle iletişime geçme kolaylığı sağlayan, insanlar arası bağı güçlendiren ve üstüne üstlük bunu bedavaya sağlayan gayet yararlı bir siteydi. Gel gör ki, zamanla popülaritesini paraya çevirmeye başladıkça daha çok rahatsız edici, hatta zararlı bir site haline geldi.

 

Reddit’e bakacak olursak; o da kendisine fikir olarak forum/link paylaşım olgusunu seçti, bunu geliştirdi ve bu sayede İnternet’in en çok ziyaret edilen sitelerden biri oldu.

2017 raporlarına göre Reddit’in 250 milyon kullanıcısı var ve ayda yaklaşık 8 milyar kişi Reddit’i ziyaret ediyor. Bu rakamlar bize Reddit’in eBay, Pinterest ve hatta Netflix’ten bile daha fazla kullanıcısı olduğunu gösterir.

 

 

Yalnız Reddit’i Facebook’tan ayıran en büyük özellik bana göre, ilk çıktığı andan itibaren, popülaritesine rağmen belirli bir çizgisini ve karizmasını koruyabilmesidir. Bence bu özellik sosyal medya sitelerinin arasında çok nadir karşılaşılan fakat aynı zamanda bir sitenin kalitesini belirleyen en büyük özelliktir.

 

Karizmadan bahsettiğim şey tutarlılık bu arada.

Eğer yola çıkış amacınla şu an bulunduğun nokta arasında çok büyük bir fark varsa, sen tutarsız bir İnternet sitesisindir. Bu da otomatik olarak karizmanı düşürür (öhm Ekşi Sözlük öhm öhm…)

Reddit, yukarıda da dediğim gibi, bu kadar değişken ve sağı solu belli olmaz İnternet Dünyası’nda ilk kurulduğu andan beri karizmasını koruyabilen nadir sitelerden biri.

Lafı çok fazla uzatmadan Reddit’in nasıl bir ortam olduğuna bakalım

 

 

Reddit

Reddit Dünya’da olan biten hemen hemen bütün ilgi çekici şeylerin toplandığı İnternet ortamıdır.

Reddit = read it 1

 

Aynı zamanda isminin hakkını veren bir site çünkü Reddit’te yeteri kadar zaman geçirirsen göreceksin ki arkadaşlarının Facebook’ta ya da diğer sosyal medya ortamlarında paylaştıkları şeylerin çoğunu Reddit’te sen çoktan görmüş / okumuş olacaksın.

Bu durum İnternet’te olan şeylerden herkesten önce haberdar olacağın için hem bir yandan avantaj, hem de öbür yandan arkadaşlarının heveslerini kursaklarında bırakacağın için bir dezavantaj olabilir. Olaya nasıl baktığına göre değişir.

 

Kimileri reddit.com’u günlük gazete okumaya benzetir. Bence Reddit kullanıcılarına günlük gazetelerin okuyucularına sağladığından çok daha fazlasını sunar. Şöyle ki:

  • Daha güncel: Günlük gazeteler bir gece öncesinden hazırlanır. Reddit en son haberleri, en ilginç tartışma konularını ve en popüler resimleri / videoları sürekli güncellenen ana sayfasında yayınlar.
  • İnteraktif: Kullanıcıyla aktif ve etkileşimli bir şekilde iletişim halindedir. Yani bir günlük gazete cansız sayfalardan oluşurken Reddit kullanıcılarıyla aktif bir şekilde karşılıklı bilgi akımını ve fikir alış-verişini sağlar 2
  • İsteğe göre özelleştirilen: Gazeteler genel okuyucu kitlesine göre konular yayınlarken, Reddit sadece kullanıcılarının ilgi alanlarındaki konuları görüntüler. Mesela gazetelerin sadece spor sayfasını okuyan ya da en arka sayfasındaki yarı çıplak kadın resimlerine bakan insan için Reddit biçilmez kaftandır.
  • Katılımı destekleyen: Reddit gayet akıllıca dizayn edilmiş yorum sistemiyle kullanıcı katılımını ön plana çıkarır. Bir kere bakıp bir kenara atacağın günlük gazeteden çok farklıdır.
  • Sürükleyici: Reddit ana sayfası ve Subreddit’leri sürekli güncellendiği için gazetelere göre daha sürükleyicidir. Hatta o kadar sürükleyicidir ki bir müddet sonra telefonunda elin otomatik olarak Reddit uygulamasına kayacak, ya da bilgisayarında İnternet tarayıcının ana sayfası facebook.com yerine reddit.com olacak (büyük ihtimalle)
  • Kişisel gelişimi desteleyen: Günlük gazete sadece yaşadığın ülkenin dilinde haberler yayınlarken Reddit %90’ı İngilizce ağırlıklı bir site olduğu için kullanıcılarını yabancı dil öğrenemeye iter.
  • Ve genel olarak yararlı bir ortam: Bu noktayı sona sakladım çünkü Reddit’in hayatına ne kadar yarar sağlayacağı tamamen senin elinde. İstersen sadece yavru kedi resimlerine bakarsın, istersen kişisel gelişimine destek olacak şekilde kullanırsın. Bu açıdan da günlük gazetelerden çok daha avantajlı. Meraklısı için yazının sonunda birkaç yararlı Subreddit tanıttım.

 

Reddit Nasıl İşler:

Eğer Google İnternet’teki şeyleri bulmak için kullanılan bir arama motoruysa, Reddit Google’u kullananların buldukları ilginç şeylerin toplandığı ortamdır.

 

Mantık çok basit:

Bazı kullanıcılar Reddit’e haberler, blog yazıları, resimler, videolar vs. içeren linkler koyarlar.

Diğer kullanıcılar da bir yandan bu linkleri oylarıyla yukarı ya da aşağı taşırlar, bir yandan da konulan linkin içeriği hakkındaki görüşlerini paylaşırlar.

İnternet’teki hemen hemen her site kendi kullanıcı kitlesini oluşturmaya çalışır. Reddit paylaşımı, muhabbeti ve tartışmayı destekleyen eşsiz arayüzü sayesinde İnternet’in en büyük ve en sadık topluluklarından birini oluşturdu.


 

Reddit’in oylama ve tartışma sistemlerinin nasıl işlediğinden birazdan bahsedeceğim. Şimdi o ünlü Reddit ana sayfa neymiş ona bakalım:

 

Reddit ana sayfa:

reddit.com senin İnternet’teki aynandır.

Reddit’in ana sayfası Subreddit denilen alt konuların toplandığı alandır. Bu alan takip ettiğin bütün Subreddit’lerin o anki en güncel ve en ilginç, diğer bir deyişle Reddit’in kullanıcıları tarafından en çok oy verilen 3 linklerini görüntüler. Aklına gelebilecek her konunun bir Subreddit’i 4 olduğu için de reddit.com’a girdiğinde sadece senin seçtiğin konulardan oluşan bir Subreddit potpurisi karşına çıkar.

Bu açıdan yaklaşınca reddit.com biraz da hayata benzer; hangi yöne çekeceğin tamamen senin elindedir.

 

Ayrıca Reddit’in ana sayfası, İnternet’teki diğer haber ya da forum sitelerinin ana sayfalarından çok farklıdır. Çünkü Reddit’te editör yoktur. Yani ana sayfasındaki içeriği tamamen kullanıcılarının inisiyatifine bırakır. Bu yüzden de reddit.com’un içeriğini önceden kestiremezsin. Fakat, ana sayfadaki içeriğin ilgi çekici olacağından %100 emin olabilirsin çünkü her gün milyonlarca insan siteye koyulan içeriklerin en ilginçlerini oylarıyla bu alana sürüklerler.

 

Örnek ana sayfa:

 

 

Subreddit nedir?

Reddit sadece 1 kategoriden oluşmaz, tam tersine Reddit’i Subreddit denilen alt bölümler oluşturur.

Subreddit’ler konu konu birbirlerinden ayrılırlar ve neredeyse her konu hakkında bir Subreddit bulabilirsin.

Arada içeriklerini kapalı tutan, özel Subreddit’ler olsa da genelde istediğin Subreddit’in içine girer, içeriğe bakar, eğer beğenirsen takip etmeye başlarsın.

Mesela doğa resimlerinden hoşlanıyorsan /r/naturepics, tarihe ilgi duyuyorsan /r/history Subreddit’ine üye olursun vb. Bazı Subreddit’ler o kadar popüler ki; İnternet’teki en şirin hayvan resimlerinin ve videolarının toplandığı /r/aww Subreddit’inin 15 milyondan fazla üyesi var.

 


 

Reddit’in dili ağırlıklı olarak İngilizcedir. Fakat uluslararası popülaritesi bu kadar fazla olan bir ortamda tabiki de değişik dillerde Subreddit’ler de bulabilirsin.

Reddit Türkiye’de de gitgide popüler olmaya başladı ve bunun sayesinde https://tr.reddit.com/ olarak Türkçe arayüzlü siteyi yayına koydu.

Türkçe Subreddit’lere örnek olarak: /r/turkey, /r/istanbul, /r/izmir, /r/ankara verebilirim. Bu arada Türkçe Subreddit’lerdeki İngilizce başlıklı girişler ve İngilizce ya da Türkilizce yapılan muhabbetler seni şaşırtmasın.

 

Yalnız söylemeden geçemeyeceğim; unutmamak lazım ki Dünya’da çok farklı şeylere ilgi duyan insanlar da var. Reddit gibi popüler bir ortamda da doğal olarak kimi zaman mantık sınırlarını zorlayan, kimi zaman iğrenç ve bolca pornografik içerikler de bulabilirsin. Bu tarz “tehlikeli” Subreddit’ler ya da linkler NSFW (Not suitable for work) etiketiyle içeriklerinin her ortamda açılmaması gerektiğini söyleyerek kullanıcıyı uyarırlar.

5

 

Aynı zamanda, Reddit’i Reddit yapan kullanıcılarıdır ve insanlar ne kadar saçmalarsa Reddit de aynı derecede saçmalar. O yüzden kendine özgü ve zevk alacağın bir ana sayfa için yapman gereken tek şey sana ters gelen Subreddit’lere üye olmamak. Böylece senin olan ana sayfan sadece sana hitap eder.

 

Her Subreddit ana sayfaymış gibi çalışır. Yani Subredditler de aynı ana sayfa gibi üyelerinin sürekli oylar vererek ilginç girişleri sayfanın tepesinde tuttukları güncel listelerden oluşurlar. Bir Subreddit’in kullanıcı sayısı arttıkça da üyelerinin ilginç ve kaliteli içerik görüntüleme şansı artar.

Ayrıca eğer ilgini çeken bir konu hakkında Subreddit bulamadıysan sadece bir tıkla kendi Subreddit’ini oluşturabilirsin. Bu kadar kolay!

 

 

Oylama sistemi:

Reddit sitesini yapanlar ve sonradan siteyi geliştirenler editörsüz bir İnternet sitesini güncel tutabilmek için özel bir oylama sistemi geliştirdiler. Oylama sisteminin kodsal detaylarına girmeden nasıl işlediğini şöyle özetleyebilirim:

Kullanıcıların koydukları linkleri birer uçan balon olarak algıla. Her giriş = içi helyum gazla dolu uçan balon.

Reddit, kullanıcılarına oylama yaparken yukarı ok (upvote) ve aşağı ok (downvote) olarak iki seçenek sunar. Bir Subreddit altına koyulan herhangi bir linki ya da tartışma konusunu ilginç ve yararlı bulan kullanıcılar o giriş için yukarı ok tuşuna tıklarlar. Eğer giriş alakasız, kalitesiz, yararsız ya da tekrarsa (repost) kullanıcılar bu sefer aşağı oka tıklarlar.

 

Yukarı ok balondaki helyum gazının miktarını artırıp o girişi listede yukarı taşırken, aşağı ok -evet doğru tahmin ettin- balonun ipini gevşetip içinden helyum çıkmasını sağlar ve linki listede aşağı taşır.

 

Yalnız reddit’in asıl özelliği belirli zaman aralıklarıyla bütün balonlara aynı derecede ağırlıklar bağlayarak aşağı doğru kaymalarına neden olmasıdır. Böylelikle yeni yapılan girişlere listenin üstüne çıkabilmeleri için demokratik bir ortam sağlar.

 

 

Tartışma ortamı:

Reddit’e koyulan linkler buz dağının sadece görünen kısmını oluşturur. Reddit’in kalbi linklerin içindeki tartışma ortamlarıdır.

Reddit’i İnternetteki diğer tartışma forumlardan ayıran en önemli özellik basit ve etkili bir ara yüze sahip olması ve bu özelliği başarılı bir oylama sistemi ile desteklemesidir. Yani linkler için kullanılan balon sistemi, yapılan her yorum için de geçerlidir. Böylece bir tartışmadaki en ilginç yorumlar bulunur, listede yukarı taşınır ve bu da kullanıcıların tartışmaya katılım oranını artırır.

Hatta çoğu zaman Reddit’in tartışma ortamı koyulan linkin içeriğinden daha ilginç hale gelir. Bu durum sadece tartışma üzerine kurulmuş Subreddit’lerin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Örnek: /r/changemyview, /r/askascientist, /r/IAMA gibi.

 

 

 

Bu arada Reddit, kullanıcılarına kimliklerini gizleme şansı verir 6 Bu durum bir yandan tartışmaların daha ilginç geçmesini sağlarken, diğer yandan troll’ ler için uygun bir ortam hazırlar. Reddit troll’ lerle başa çıkmak için ilk olarak kullanıcılarına güvenir. Bir Subreddit’in üyeleri saçma yorumları ya da linkleri aşağı oka tıklayarak listenin en altına itebilirler. Böylece Subreddit’in ana sayfasının kalitesini koruyabilirler. Ya da girişin altındaki seçeneklerden report (gammazla) tuşuna basarak yasadışı, zararlı vb. gördükleri girişleri o Subreddit’in modlarına (moderatorlarına) bildirebilirler.

 

Bir de tabi ki modlar var. Modlar genel olarak bir Subreddit’in dış görünüşünden, spam içerikleri belirlemekten ve yapılan yorumları kurallara göre süzgeçten geçirmekten sorumlu, gönüllü yani maaşsız kullanıcılardır. Herkes moderatorluğa başvurabilir fakat bazı popüler Subreddit’lerin moderatorü olmak en az Google’da işe girmek kadar zordur, ciddiyim.

 

İçgörüş: Hemen hemen bütün basın-yayın organları Dünya’da olan kötü olayları ilk sıralara çıkartırlar. Çünkü bilirler ki nefret, acıma, üzüntü gibi duygular insanların en zayıf oldukları noktalardır. Bu tarz duyguları körükleyen haberler izlenme / okunma oranını artırır. Bu yüzden de mesela terör haberleri çoğu zaman ilk sırada yayınlanır. Basın-yayın organlarının bu şekilde düşüncesiz yaklaşımı topluma, insanların genelde kötü niyetli olduklarını ve Dünya’da sanki sürekli kötü şeylerin olduğu izlenimini verir. Reddit’i kullanmaya başladığımdan beri bu şekildeki geleneksel anlamda basın-yayın mantığının saçmalığını daha iyi anladım. Özellikle Reddit topluluğunun çoğunun akıllı ve iyi niyetli insanlardan oluşması beni hem şaşırttı hem de gelecek için umutlandırdı. Yazımın sonunda takip ettiğim birkaç Subreddit’i açıklayacağım. Kaliteli içerik ve iyi niyetli yorumlar için takip etmek istersen bir göz at, eminim sana da insanlığın geleceği için biraz umut verecek.

 

Sonuç:

Gördüğün gibi Reddit, kullanıcılarına sadece boş zamanlarını geçirecekleri sıradan bir sosyal medya ortamından çok daha fazlasını sunar.

Düzenlediği buluşmalarıyla:

 

ve topladığı yardım paralarıyla:

 

aynı zamanda fiziksel Dünya’ya da etkisi çok fazla olan Reddit’in kendine özgü bir kültürü ve geçmişi vardır.

Kullanıcılarının fazlalığını, içinde barındırdığı büyüklü küçüklü toplulukları, bu toplulukların alt kültürlerini, kurallarını ve sitenin genel bilgi alış-veriş seviyesini de düşünürsen Reddit’e sanal bir devlet gözüyle bakmak hiç de yanlış olmaz.

Bu sebeple Reddit kullanıcıları kendilerini birer İnternet vatandaşı olarak görürler. Bunda da çok haklılar.

Tabiki de Reddit’e girip Subredditleri kontrol edip birkaç yorum yazmadan ya da linklere oy vermeden olayı kavramak biraz zor. Bir kere alıştıktan sonra Reddit’ten önce nasıl ve neden İnternet kullandığını kendine sormaya başlayacaksın.

İnternet’e Hoş Geldin!

https://tr.reddit.com/                   https://www.reddit.com/

 

Yararlı Subredditler:

/r/askreddit: Reddit kullanıcılarının birbirlerine genel konular hakkında sorular sordukları ortam. Örnek: If someone says “Tell me a joke”, what is the first joke you tell them?

/r/askscience: Bilimsel soruların cevaplandığı ortam.

/r/askwomen, /r/askmen: İki Subreddit’in de amacı aynı: Belirli konularda karşı cinsin fikrini almak.

/r/changemyview: Eğer bir konudaki düşüncene meydan okunmasını istiyorsan buraya koyuyorsun. Örnek: CMV (Change my view): Suicide is an acceptable right of any adult even if they aren’t physically in pain or dying.

/r/explainlikeimfive: Her türlü konunun basitçe anlatıldığı ortam. Bu Subreddit’in özelliği, isminden de anlaşılacağı gibi en kafa karıştıran soruların sanki 5 yaşında bir çocuğa anlatılır gibi cevaplandırılması.

/r/IAmA: Belki de Reddit’in en yaratıcı Subreddit’i. Bu Subreddit’e üye olan herkes kendisini kısaca tanıtıp diğer üyelerin sorularını cevaplar. Böyle bir fırsatı da ünlüler takipçilerinin sorularını cevaplamak için gayet sıkça kullanırlar. Hatta Subreddit’in ana sayfasının sağ tarafında hangi ünlünün ne zaman soruları cevaplayacağını gösteren bir zaman tablosu bile var.

/r/IwantToLearn: Yeni beceriler öğrenebileceğin ortam.

/r/lifehacks: Sıvı yağ tenekesinden yağ boşaltırken tenekenin bir köşesine delik açarsan yağ kesintisiz akar gibi günlük hayatta kullanılan pratik önerilerin toplandığı ortam.

/r/science/: Bilimle ilgili son haberler ve makaleler.

/r/technology: Teknolojiyle ilgili son haberler ve makaleler.

 

Çok da yararlı olmayan, daha çok zaman öldürmeye ve eğlenmeye yarayan Subreddit’ler:

/r/DoesAnybodyElse/: Bu Subreddit’in amacı yaşanılan bazı tecrübelerin herkes tarafından yaşanıp yaşanmadığını öğrenmek. Örnek: DAE (Does anyone else) use their foot to flush the toilet in public restrooms?

/r/ICanDrawThat/: Kullanıcıların akıllarına gelen bir fikri Subreddit’e üye diğer sanatçılardan çizmelerini rica edebilecekleri ortam. Bazıları rüyalarını çizdiriyorlar. Gayet ilgi çekici.

/r/ImaginaryCharacters/ – /r/ImaginaryMonsters/: Resim sanatçılarının paylaştıkları hayali karakterler ve canavarlardan oluşan Subreddit.

/r/natureismetal/: “Doğanın acı çekmeye karşı bir kuralı yoktur. Doğa ne iyi ne de kötü niyetlidir, sadece kayıtsızdır.” Dawkins’in bu lafını kanıtlayan örneklerden oluşan bir sayfa. Kısacası hayvanların hayatta kalabilmek için yaptıkları, bize olağan üstü gelen şeylerden oluşur.

/r/savedyouaclick/: İnternet’te clickbait olarak geçen, yarısı yalan, yarısı da verilen başlık ile alakası olmayan link tuzaklarının içeriğini yayınlayan ortam. Örnek: BREAKING: Has Cristiano Ronaldo raped someone? | No.

/r/woahdude/: Woahdude lafını Türkçe’aye vay anasını diye çevirebilirim sanırım. Kısacası vay anasını diyeceğin içerikler koyulan ortam. Örnek: The Milky Way captured from a window seat on a moving plane

/r/funny/r/humor/r/hilarious/r/lol/r/lmao – /r/combinedgifs: Bu Subreddit’ler de genel olarak komik içerikler yayınlarlar.

 

Bu kadar örnek yeter. Gerisini keşfetmen için sana bırakıyorum. Eğer önerebileceğin başka Subreddit’ler varsa yorumlarda paylaşabilirsin.

 

Bu yazıyı PDF formatında indirebilirsin:

 

Yorumlar

yorum

Comments are closed.